Daily Pop Up

Gentse Feesten en Pelgrimstafel in Sint-Julianusgasthuis erkend als immaterieel erfgoed

1 juli2021

DEPARTEMENT CULTUUR, JEUGD EN MEDIA

PERSBERICHT

De Vlaamse minister van Cultuur  plaatsttweenieuwe elementen opdeInventaris Vlaanderenvan het Immaterieel Cultureel Erfgoed: de Gentse Feesten en de Pelgrimstafel in het Sint-Julianusgasthuis in Antwerpen.

DeInventaris Vlaanderenvan het Immaterieel Cultureel Erfgoedgeefteen overzicht van ons niet-tastbaar erfgoed: onze kennis, gewoontes, gebruiken en praktijken die ‘geborgen’ worden. Borgen is zorgen: het is bewust actie ondernemen om mensen kennis te laten maken met het erfgoed zodat nieuwe generaties zin krijgen om eraan bij te dragen.Deminister van Cultuur voegtnutweenieuwe elemententoe aan die Inventaris:deGentse Feestenen de  Pelgrimstafel in het Sint-Julianusgasthuis.

De Gentse Feesten: een van de grootsteculturelevolksfeesten in Europa

De Gentse Feesten zijn een van degrootsteculturelevolksfeesten in Europa. Elk jaar in juli met uitzondering van de coronajaren – wordt de Gentse binnenstad tien dagen lang één groot feestterrein. De eerste Feesten vonden plaats in 1843, toen het stadsbestuur besloot om alle bestaande feesten samen te voegen tot “eenejaerlykscheGemeente Feest.Op die manier wou de burgerijhet werkverzuim door de talrijke wijkfeesten en kermissen indammen.Na de wereldoorlogen en met de opkomst van nieuwe vrijetijdsmogelijkheden in de jaren 50 en 60 raakten de feesten in het slop.

Eind jaren 60werdende Gentse Feesten,onder impuls van culturele figuren zoals beeldhouwer Walter De Buck, nieuw leveningeblazen. Met een gevarieerd,volksencreatief aanbod van onder andere volksmuziek, jazz, mime en dans starttede heropleving van de Feesten. Door de eigentijdse aanpak transformeerden de Feesten de volgende decennia tot het succesverhaal dat ze nu zijn.

De Gentse Feesten is vandaag een spectaculair evenement met een diverse activiteitenwaaier datjaarlijks1,5 miljoen bezoekers trekt.Met de erkenning als immaterieel cultureel erfgoed moedigt de Vlaamse minister van Cultuur de stad en de organisatoren aan om de Gentse Feestenals collectieve en diverse cultuurbeleving op een duurzame wijze verder uit te bouwen.

Schepen van Evenementen & Feesten Annelies Storms: “Ik ben heel fier op de erkenning van de Gentse Feesten als immaterieel cultureel erfgoed. Het is een schouderklopje en blijk van waardering voor iedereen die zich al jaren met hart en ziel inzet voor de Gentse Feesten, ons cultureel volksfeest. De Gentse Feesten zitten in het DNA van de Gentenaars, velen groeien ermee op en hebben de goesting en intentie om hun Feesten een sterke toekomst te geven.”

Pelgrimstafel in het Sint-Julianusgasthuis: symbolisch avondmaal voor bejaarden

Elk jaar wordt in het Sint-Julianusgasthuisin Antwerpen een Pelgrimstafel georganiseerd.Op Witte Donderdag wordt de tafel in de kapel gedekt en 's avonds worden twaalf alleenstaande bejaarden uitgenodigd om samen tedineren. Er worden enkel visgerechten geserveerd, want het is vastentijd.Het aantalgenodigdenis symbolischenverwijst naar de twaalf apostelen en het LaatsteAvondmaal.De traditie is eeuwenoud. Volgens de legende vindtzehaar oorsprong in de 16e eeuwtoeneen kapiteinvan het Spaanse bezettingslegerhet gasthuiseengeldsomnalietom arme lieden een maaltijd te schenken.

Het delen van eten is een teken van barmhartigheid en naastenliefdedathetSint-Julianusgenootschapook in deze tijden wilbenadrukken.De Pelgrimstafel herinnert er ook jaarlijks aan dat er vandaag de dag nog veel armoede en eenzaamheid is.

Het Sint-Julianusgasthuisis een van de oudste gebouwen inAntwerpenen herbergt verschillende historische objecten enrelikwieën.In de kapelwaar de pelgrimstafel wordt gedekt is ook debefaamdekunstgalerij De Zwarte Panter gehuisvest. Op die manier brengt de Pelgrimstafel in het Sint-Julianusgasthuisonroerend, roerend en immaterieel erfgoed samen. De traditieisduidelijkstevig geworteld in het verledenmaar blijft ook in het heden en de toekomst maatschappelijk relevant.

Vlaams minister van Cultuur: "De Gentse Feesten en de Pelgrimstafel in het Sint-Julianusgasthuis zijn twee unieke voorbeelden van immaterieel cultureel erfgoed in Vlaanderen. Samen geven ze ook perfect de diversiteit weer van het levend erfgoed in onze regio, daarom wil ik beide graag officieel erkennen met een plaats op de Inventaris Vlaanderen."

---

Heeft u vragen voor het kabinet van Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon? Neem dan contact op met woordvoerder Olivier Van Raemdonck via olivier.vanraemdonck@vlaanderen.be of 0470 99 91 01.

Heeft u vragen voor het Departement Cultuur, Jeugd en Media? Neem dan contact op met Mattijs Deraedt, adjunct-woordvoerder van het Departement Cultuur, Jeugd en Media, via mattijs.deraedt@vlaanderen.be of +32 (0)2 553 42 89.

Heeft u vragen in verband met de Gentse Feesten? Neem dan contact op met Daan Nelen, woordvoerder van Schepen van Evenementen & Feesten Annelies Storms, via daan.nelen@stad.gent of 0479 31 22 51.

Heeft u vragen voor het Sint-Julianusgasthuis in Antwerpen? Neem dan contact op met Christophe Coen, lid van de Koninklijke vzw Sint-Julianusgasthuis, via c.coen@dyck.be of 0486 46 13 48.

Pelgrimstafel 2012

 

http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=D23OEUI5

 

Er stonden schelpdieren op het menu. Dat trof want laat de schelp het symbool zijn van de pelgrims. Twaalf minder gegoede Antwerpenaren, allen mannen van een zekere leeftijd, mochten gisteravond aanschuiven aan de Pelgrimstafel.

Dat is in Antwerpen een traditie op Witte Donderdag, die in stand wordt gehouden door de stichting Sint-Julianusgasthuis vzw. Twaalf gegoede Antwerpenaren, allen mannen van een zekere leeftijd.

De tafel wordt gedekt in het historische gasthuis in de Hoogstraat, in de voormalige kapel waar nu de bekende kunstgalerie de Zwarte Panter huist. Voor de Pelgrimstafel moet de kunst tijdelijk wijken. In alle verstandhouding, want galeriehouder Adriaan Raemdonck is zelf lid van het genootschap.

Het is een rijk gevulde pelgrimstafel, mogen we wel zegen. Dankzij gulle sponsors en de leerlingen van de jarige hotelschool van het Piva. Een greep uit het menu: mousse, krab, vis in alle soorten. Het is vasten en dan betaamt vlees niet. Op de tafel pronken antieke kroezen – sommige zijn recenter omdat de oorspronkelijke gebroken zijn. De flessen sauvignon staan er broederlijk naast de flesjes De Koninck.

Centraal op de dis een merkwaardig beeld. Een Christusfiguur ingesmeerd met boter. ‘Stamt nog uit de tijd dat boter een teken van rijkdom was, maar het verwijst ook naar de zalving van Christus', zegt Christophe Coen, secretaris van het genootschap. ‘Tijdens de editie van vorig jaar was het zo warm dat die boter begon te smelten. Een catastrofe.'

Tussen tien uur en zes uur mag het publiek naar de feestdis komen kijken. En dat doen ze in groten getale: het is geregeld aanschuiven. Maar om zes uur, als de maaltijd begint, gaan de deuren dicht. ‘Het is geen theater', zegt Jan Corbet (80), gewezen hoogleraar rechten aan de VUB, en lid van het genootschap. Hij en Roland Verhelst (69), forensisch psychiater, houden een oogje in het zeil terwijl de kijklustigen langs schuifelen. De mannen van het genootschap zetten de tafel klaar, bedienen, ruimen af en doen de vaat. Voor de gelegenheid geholpen door enkele echtgenotes. Het getal twaalf verwijst naar de apostelen. Ook allemaal mannen. ‘We hebben al overwogen om er een Maria-Magdalena bij te nemen, maar voorlopig blijft alles bij het oude', grapt Verhelst.

 

Zielenheil

 

‘Niet alle aspecten van de traditie blijven overeind. Dat de bisschop de voeten van de genodigden komt wassen, dat is verleden tijd', vertelt Corbet.

De Pelgrimstafel gaat eeuwen terug. Ergens in de zestiende eeuw begon een Spaanse officier ermee, om zijn zielenheil te verzekeren, zo wil de legende. Feit is dat verschillende stichtingen tijdens de Goede Week iets deden voor de armen. Het waren de Loretanen die in 1718 de Pelgrimsmaaltijd op Witte Donderdag serveerden. Pelgrims zoeken al onderdak in Sint-Julianus sinds 1303.

De traditie viel stil na de Franse Revolutie. Eind negentiende eeuw kwam ze weer op gang. En vandaag houdt de stichting Sint-Julianusgasthuis de fakkel brandende. ‘Het is ons er vooral om te doen de traditie in stand te houden. Er blijft al zo weinig over in Antwerpen', zegt Christophe Coen, advocaat en met zijn 51 behorende tot de jongere garde.

Om lid te worden van het genootschap moet je gevraagd worden. Het doet wat logeachtig aan, maar dit is toch veeleer een wat folkloristische vriendenkring. ‘Voor je carrière moet je het niet doen', zegt Coen, ‘er zijn nu twee leden die ontslag willen nemen maar we vinden geen opvolgers. De stichting is alvast een ontmoetingsplek tussen vrijzinnigen en katholieken.'

De notabelen van Sint-Julianus waren vaak gelieerd aan de haven. Dat is vandaag nog zo. Voorzitter Christian Kint is actief als ondernemer in de bunkering. Hij kon er gisteren niet bij zijn omdat hij voor zaken naar Curaçao moest. Het is de eerste keer dat een voorzitter verstek laat gaan.

De eventuele opbrengst gaat naar het actiecomité voor mucoviscidose. Maar een fortuin is dat niet. Hooguit 2.000 euro.

De voorbije jaren bedacht de stichting vaak iets speciaals, zoals een voorstelling van theatergezelschap Tutti Fratelli, maar gisteren werd het bewust klassiek gehouden. Maar er gebeurde toch iets bijzonders. Twee Nederlandse pelgrims, op weg naar Santiago de Compostela, kwamen geheel onverwacht aankloppen voor logies. Alsof de voorzienigheid ermee gemoeid was.